Trong quá trình điều trị ung thư, người bệnh không chỉ đối mặt với các tác dụng phụ thường xảy ra như mệt mỏi, buồn nôn hay rụng tóc, mà còn có thể gặp nhiều vấn đề liên quan đến răng miệng. Theo chuyên trang về ung thư JAMA Oncology – (Chuyên trang/tạp chí y khoa chuyên về ung thư danh tiếng của Mỹ), các phương pháp điều trị ung thư như hóa trị, xạ trị, nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc ghép tế bào gốc được sử dụng nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư. Tuy nhiên, trong quá trình này, một số tế bào khỏe mạnh trong khoang miệng cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều rối loạn về răng miệng trong suốt quá trình điều trị.
Những bệnh nhân có nguy cơ cao gặp các vấn đề răng miệng thường là người mắc ung thư vùng đầu và cổ. Được điều trị bằng phương pháp xạ trị. Ngoài ra, bệnh nhân mắc ung thư nội tạng hoặc ung thư máu đang được điều trị bằng hóa trị, liệu pháp miễn dịch hoặc ghép tế bào gốc (ghép tủy xương) cũng có nguy cơ gặp phải các tác dụng phụ ở khoang miệng.
Nhiều tác dụng phụ có thể xuất hiện trong quá trình điều trị
Loét miệng, hay còn gọi là viêm niêm mạc miệng, cũng là tác dụng phụ khá phổ biến do hóa trị và xạ trị gây tổn thương mô trong khoang miệng. Người bệnh có thể cảm thấy đau rát, khó ăn uống và khó nói chuyện. Để phòng ngừa, người bệnh cần giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, đánh răng nhẹ nhàng bằng bàn chải mềm và súc miệng bằng nước muối hoặc dung dịch baking soda. Trong quá trình điều trị, đội ngũ y tế có thể chỉ định các loại thuốc súc miệng hoặc thuốc giảm đau nhằm giảm bớt khó chịu.
Sau quá trình điều trị xạ trị hoặc hóa trị, bệnh nhân thường xảy ra trình trạng khô miệng. Khi bị khô miệng, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc nói, nuốt hoặc sử dụng răng giả. Để giảm bớt tình trạng này, người bệnh nên uống nước thường xuyên trong ngày, nhai kẹo cao su không đường hoặc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ giữ ẩm khoang miệng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn thuốc giúp tăng tiết nước bọt và bảo vệ răng. Việc duy trì vệ sinh răng miệng hằng ngày cũng rất quan trọng nhằm hạn chế các biến chứng khi miệng quá khô. Khô miệng kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ sâu răng và tình trạng này có thể tiến triển nhanh. Người bệnh có thể cảm thấy ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh hoặc ngọt, đồng thời xuất hiện các đốm trắng hoặc nâu trên bề mặt răng. Để hạn chế nguy cơ này, các chuyên gia khuyến cáo nên sử dụng kem đánh răng có chứa fluoride mỗi ngày. Trong một số trường hợp, nha sĩ có thể cung cấp khay bôi fluoride hoặc các phương pháp điều trị đặc biệt nhằm bảo vệ răng.
Bên cạnh đó, bệnh nhân ung thư cũng có nguy cơ bị nhiễm trùng trong khoang miệng do nấm, virus hoặc vi khuẩn. Các dấu hiệu thường gặp gồm mảng trắng trong miệng, loét, mẩn đỏ, nóng rát hoặc thay đổi vị giác. Khi xuất hiện các triệu chứng này, bác sĩ hoặc nha sĩ sẽ kê đơn thuốc chống nấm, thuốc kháng virus hoặc kháng sinh tùy theo nguyên nhân gây bệnh.
Chăm sóc răng miệng đúng cách giúp hạn chế biến chứng
Các chuyên gia cho biết, các vấn đề răng miệng ở bệnh nhân ung thư khá phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc kiểm soát nếu được chăm sóc đúng cách. Người bệnh nên thông báo ngay cho đội ngũ chăm sóc sức khỏe nếu xuất hiện các triệu chứng như đau miệng kéo dài, vết loét không lành, khô miệng nghiêm trọng, khó ăn hoặc nuốt, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng trong khoang miệng.
Theo BS.CKI Lê Quốc Toàn – Khoa Xạ trị – Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng: “Trong quá trình xạ trị, bệnh nhân rất dễ bị tổn thương lớp lót niêm mạc miệng và hệ thống miễn dịch suy yếu khiến nhiễm trùng dễ xảy ra. Sự phá hủy niêm mạc miệng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút và nấm xâm nhập vào máu.” Ngoài ra, trong quá trình xạ sẽ làm các mạch máu bị xơ hóa, gây khó khăn trong quá trình điều trị răng miệng sau này. Chính vì thế, việc kiểm tra tình trạng răng miệng trước khi bước vào quá trình điều trị ung thư là vô cùng cần thiết.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo rằng việc bỏ hút thuốc lá có thể giúp giảm nguy cơ các vấn đề răng miệng ở bệnh nhân ung thư, đặc biệt đối với những người mắc ung thư vùng đầu và cổ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh và đội ngũ y tế sẽ góp phần kiểm soát tốt các tác dụng phụ, giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.