Hoá xạ trị đồng thời trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III Đâu là lựa chọn tối ưu?

Ung thư phổi là loại ung thư phổ biến nhất trên thế giới trong nhiều thập kỷ qua, và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư trên toàn thế giới ở nam và thứ hai ở nữ giới. Tại Việt Nam, Ung thư phổi đứng hàng thứ 2 sau ung thư gan ở nam giới, với nữ giới ung thư phổi chiếm vị trí số 2 sau ung thư vú. Ung thư phổi được chia thành 2 loại chính là ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư phổi không tế bào nhỏ. Trong đó ung thư phổi không tế bào nhỏ phổ biến hơn chiếm khoảng hơn 80% trường hợp.

Các đặc điểm ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III

            Ung thư phổi không tế bào nhỏ có thể được mô tả theo các giai đoạn tùy thuộc vào mức độ sớm hay tiến triển của ung thư: giai đoạn sớm (giai đoạn I và II), tiến triển tại chỗ (giai đoạn III) và ung thư phổi di căn (giai đoạn IV). Khoảng 1/3 bệnh nhân mắc ung thư phổi ở giai đoạn III tại thời điểm chẩn đoán và phần lớn không thể phẩu thuật.

            Ung thư phổi giai đoạn IIIA được xem là giai đoạn tiến triển tại chỗ. Lúc này, ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết ở cùng một bên ngực với khối u phổi nguyên phát, nhưng nó vẫn chưa đi đến các cơ quan xa trong cơ thể. Ung thư phổi giai đoạn IIIB là một giai đoạn nặng hơn. Bệnh đã lan đến các hạch bạch huyết ở phía trên xương đòn hoặc các hạch ở bên ngực đối diện từ vị trí của khối u phổi nguyên phát. Ung thư phổi giai đoạn IIIC đã lan đến một phần hoặc toàn bộ thành ngực, lớp lót bên trong nó, màng túi bao quanh tim và dây thần kinh hoành. Ung thư phổi cũng đến giai đoạn IIIC khi có 2 hoặc nhiều nốt khối u riêng biệt trong cùng một thuỳ phổi đã lan đến các hạch bạch huyết lân cận, tuy nhiên ung thư vẫn chưa di căn đến các bộ phận xa của cơ thể. Nhưng hầu như khối u nguyên phát ung thư giai đoạn III chỉ ở một lá phổi. Nó cũng giới hạn ở các hạch bạch huyết, các cơ quan và các mô khác gần cơ quan đó. Ung thư chưa lan rộng, hoặc di căn đến các cơ quan khác của cơ thể. Đó là lý do tại sao giai đoạn này còn được gọi là bệnh tiến triển tại chỗ hoặc tại vùng.

            Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ của người bệnh ung thư phổi giai đoạn III bao gồm: tuổi, giới tính, vị trí của khối u, số lượng khối u…Tuy nhiên người ta ghi nhận tỉ lệ sống còn 5 năm khác biệt tuỳ vào giai đoạn phát hiện của bệnh. Với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn IIIA tỉ lệ này là khoảng 36%, giai đoạn IIIB khoảng 26% và đối với ung thư giai đoạn IIIC là khoảng 13%.

Các phương pháp điều trị ung thư phổi giai đoạn III:

            Điều trị bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III là điều trị đa mô thức bao gồm điều trị kết hợp phẫu thuật, hóa chất, tia xạ và điều trị miễn dịch. Lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí, kích thước của khối u, mức độ xâm lấn của u, mức độ di căn hạch, thể trạng của bệnh nhân, các bệnh lý kèm theo cũng như mong muốn điều trị của bệnh nhân. Việc điều trị hoặc chữa ung thư phổi giai đoạn III thường bắt đầu bằng phương pháp phẫu thuật giúp loại bỏ càng nhiều khối u càng tốt, sau đó là hoá trị và xạ trị. Tuy nhiên, phẫu thuật đơn thuần thường không được chỉ định cho giai đoạn IIIB. Tuy nhiên, điều trị ung thư phổi giai đoạn IIIB bằng xạ trị và hoá trị (đồng thời hoặc tuần tự) có thể giúp cải thiện được đáng kể các triệu chứng và tăng tỷ lệ sống sót cho bệnh nhân. Sức khoẻ tổng thể và tuổi tác là những yếu tố quan trọng giúp bác sĩ đánh giá được mức độ phản ứng của người bệnh với việc chữa ung thư phổi giai đoạn III.

            Phẫu thuật: Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn IIIA chỉ định phẫu thuật áp dụng trong một số trường hợp khi ung thư chưa lan rộng, bệnh nhân đủ sức khoẻ nhằm loại bỏ hoàn toàn hoặc một phần của tổ chức ung thư. Phẫu thuật đơn thuần thường không được chỉ định cho giai đoạn IIIB và IIIC vì không giúp ích được nhiều cho việc giải quyết các vị trí ung thư đã di căn. Bệnh nhân sẽ được chỉ định các phương pháp điều trị khác.

            Hóa trị: Hóa trị thường được sử dụng để điều trị ung thư phổi giai đoạn III. Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn IIIA trong một số trường hợp bệnh nhân có thể hóa trị trước phẫu thuật gọi  là ”hóa chất tân bổ trợ” giúp làm tăng khả năng cắt bỏ hoàn toàn khối u, giảm thể tích phẫu thuật, giảm tàn phá chức năng các cơ quan lân cận, duy trì chức năng tại chỗ của cơ quan, nâng cao chất lượng cuộc sống sau phẫu thuật. Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn IIIB và IIIC, bệnh nhân cũng có thể chỉ hóa trị đơn thuần nếu không đủ sức khỏe để điều trị hóa xạ trị đồng thời hoặc xạ trị. Hóa trị cũng có thể được thực hiện sau khi phẫu thuật nhằm loại bỏ các tế bào ung thư còn sót lại sau phẩu thuật.

            Xạ trị: Xạ trị thường được sử dụng cùng với hóa trị liệu để điều trị ung thư phổi giai đoạn III không thể điều trị bằng phẫu thuật. Hoặc có thể chỉ định để xử lý các biến chứng liên quan đến bệnh, chẳng hạn như tắc nghẽn đường thở do khối u chèn ép, chảy máu u….

            Điều trị nhắm trúng đích: Đây là các thuốc nhắm vào các yếu tố gen và protein cụ thể mà nó thúc đẩy cho sự phát triển của các tế bào ung thư và chỉ định tuỳ thuộc vào mô bệnh học hoặc loại đột biến được tìm thấy trong quá trình chẩn đoán bằng nghiên cứu sinh học phân tử khối u của từng người bệnh.

            Điều trị miễn dịch: Liệu pháp miễn dịch là phương pháp điều trị sử dụng hệ thống miễn dịch của chính người bệnh để chống lại bệnh ung thư họ đang mắc. Các loại thuốc ức chế điểm kiểm soát PD-L1 khác nhau có thể được sử dụng để điều trị ung thư phổi không phải tế bào nhỏ giai đoạn III.

Giải pháp điều trị tối ưu cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III (không mổ được)

            Hiện tại điều trị hoá- xạ trị đồng thời được khuyến cáo như một xử trí tiêu chuẩn cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III (không phẩu thuật được). Hóa- xạ trị đồng thời cải thiện kết quả sống còn cho bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ tiến xa tại chỗ chủ yếu nhờ vào việc giảm tỉ lệ tiến triển tại chỗ tại vùng. Tuy nhiên hóa-xạ trị đồng thời cũng làm tăng các nguy cơ biến chứng điều trị như viêm thực quản, viêm phổi…

            Thuốc miễn dịch durvalumab được chỉ định điều trị bổ trợ 1 năm cho nhóm bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn III không mổ được, được điều trị củng cố sau hóa xạ đồng thời với ít nhất 2 chu kỳ hóa trị với platinum và bệnh không tiến triển sau điều trị. Theo nghiên cứu PACIFIC, thuốc được chứng minh làm kéo dài thời gian sống thêm không bệnh tiến triển trung vị lên tới 17,2 tháng và thời gian sống thêm toàn bộ trung vị lên tới 47,5 tháng so với nhóm bệnh nhân không được điều trị bổ trợ với durvalumab tương ứng là 5,6 tháng và 29,1 tháng. Điều trị bổ trợ với durvalumab còn làm giảm tỉ lệ tái phát và di căn xa đặc biệt là di căn hệ thần kinh trung ương. Ngoài ra, trong kết quả mới nhất từ ASCO 2021, có đến 43% bệnh nhân được điều trị củng cố với durvalumab sau hóa xạ trị đồng thời sống lên đến 5 năm và sau 5 năm, có đến hơn 30% bệnh nhân vẫn chưa tiến triển.

            Tóm lại, điều trị miễn dịch kết hợp với các biện pháp điều trị tiêu chuẩn khác cho bệnh nhân UTPKTBN giai đoạn III là một phương pháp điều trị có hiệu quả cao và độc tính ít. Điều trị miễn dịch giúp kéo dài thời gian sống thêm cho bệnh nhân và giảm tỉ lệ tái phát bệnh với các tác dụng phụ có thể kiểm soát được nếu được phát hiện kịp thời và điều trị một cách thích hợp. Trong UTPKTBN giai đoạn III, bệnh nhân còn có cơ hội tiếp cận điều trị triệt căn với hóa xạ đồng thời. Không nên xem điều trị UTPKTBN giai đoạn III như điều trị giai đoạn di căn tiến xa (giai đoạn IV) để mất cơ hội điều trị với hóa xạ trị.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

  1. Travis WD, Brambilla E, Nicholson AG, et al. The 2015 World Health Organization Classification of Lung Tumors: Impact of Genetic, Clinical and Radiologic Advances Since the 2004 Classification. Journal of thoracic oncology : official publication of the International Association for the Study of Lung Cancer. Sep 2015;10(9):1243-1260.
  2. NCCN Guidelines for Patients Lung Cancer Non Small Cell Lung Cancer version 5.2021. https://www.nccn.org/professionals/physician_gls/nscl.pdf
  3. Albain KS, Crowley JJ, Turrisi AT 3rd, et al. Concurrent cisplatin, etoposide, and chest radiotherapy in pathologic stage IIIB non-small-cell lung cancer: a Southwest Oncology Group phase II study, SWOG 9019. J Clin Oncol 2002; 20:3454.
  4. Belani CP, Choy H, Bonomi P, et al. Combined chemoradiotherapy regimens of paclitaxel and carboplatin for locally advanced non-small-cell lung cancer: a randomized phase II locally advanced multi-modality protocol. J Clin Oncol 2005; 23:5883

Nội dung: BSCKII. Nguyễn Kim Thông

Chỉnh sửa và Biên tập: TS. BS. Nguyễn Phạm Thanh Nhân